Van Young Professional naar GGZ Cliënt (1/7)

~ Schijnbare zelfredzaamheid en de sociaal maatschappelijke cultuurshock 

Ongeveer een decennium duurt mijn reis van Young Professional naar GGZ cliënt nu. Inmiddels ben ik bekend met medicatie, therapie en de Herstelbeweging. Maar wat maakte mijn reis nu zo anders dan die van mensen die ‘opgroeiden in de zorg’ en waarom duurde het zo lang? 

‘Die redt zich wel’- De schijnbare zelfredzaamheid 

Toen ik werd gediagnostiseerd en vervolgens uitviel op werk dacht de buitenwereld (de hulpverlening) al snel: ‘Die redt zich wel’. In de jaren die volgden was ik vooral zelf (met hulp van familie) druk bezig met de bureaucratie van uitkeringen, bewindvoering, het regelen van zorg en mijn eigen herstel. Want het feit dat ik een diagnose had wilde niet zeggen dat vaardigheden als analytisch denken, plannen, intrinsieke drive en structuur aanbrengen ineens wegvielen. Ik kon redelijk makkelijk nog steeds mijn eigen herstel, zorgafspraken en vrijwilligerswerk managen. 

Het grote gevaar bleek echter dat hulpverleners mijn cognitieve vaardigheden overschatten en mijn emotionele en praktische draagkracht onderschatten. Ik kon mijn klachten wel analyseren en verwoorden, maar dat wilde niet zeggen dat het goed met me ging. Als hoogopgeleide had ik geleerd problemen op te lossen in mijn hoofd, maar ontwrichting kun je niet beredeneren of weg-analyseren. Dit zorgde voor een enorme interne strijd en herhaaldelijke terugvallen. Ik liet niet alleen een leven achter, maar ook een verwachtingspatroon (status, carrière en inkomen) waar ik jarenlang hard voor gestudeerd en gewerkt had. Als resultaat belandde ik in een ware existentiële crisis: wie ben ik eigenlijk als ik geen succesvolle professional ben? Die acceptatie dat mijn leven anders is verlopen dan ik had verwacht duurde jaren. 

De cultuurshock – Het dubbele isolement 

Binnen een aantal jaar ging ik van een goed salaris naar een uitkering, dit leidde tot de uitputtende nevenschade van maatschappelijke ‘declassering’ en niet te vergeten de cultuurshock die daar bij hoort. Opeens was ik de ‘vreemde eend in de bijt’, ik had vaardigheden die anderen door vroege institutionalisering of andere achtergronden nooit hebben kunnen ontwikkelen. Ik ging van een wereld van professionals naar de wereld van begeleid wonen en sociale minima. 

Aan de ene kant verloor ik de aansluiting met mijn oude netwerk (die doorgingen met carrières, relaties en huizen kopen), aan de andere kant werd ik ‘elite’ genoemd door mijn nieuwe omgeving, omdat mijn referentiekader, taalgebruik en normen en waarden wezenlijk anders waren. Ik ben nu overal de outsider. 

Het constant bijstellen van mijn toekomstperspectief qua wonen, werken en onafhankelijkheid, kostte een enorme hoeveelheid psycische energie. Het tastte mijn basisvertrouwen in de wereld en in de logica van ‘als je hard werkt, komt het goed’ fundamenteel aan. 

Niet de enige

Volgens cijfers van het Trimbos-instituut en het CBS zullen honderdduizenden hoogopgeleiden (HBO/WO) vroeg of laat in de zorg en/of GGZ terecht komen. Dus be aware, hoogopgeleid zijn kan een enorme valkuil zijn als het mis gaat. 

Hoe ik hier mee om ben gegaan lees je de komende weken in de rest van de reeks: Mentale Transformatie