De 360° Ervaringsdeskundige 

Wat ik de afgelopen jaren tijdens mijn herstel heb gezien in de wereld van Ervaringsdeskundigheid, is dat mensen vanuit langdurige of opgestapelde ‘ellende’ toewerken naar herstel. Mijn pad verliep precies omgekeerd: ik kende de absolute top van maatschappelijk en persoonlijk succes, en ben daarna door een diep dal gegaan. Dat geeft mij een zeldzaam 360-graden perspectief op het leven. Ik ken de taal van de top én de taal van de bodem.

Veel mensen hebben een tunnelvisie, ze kennen alleen succes (en hebben geen idee wat verliezen is), of ze kennen vooral strijd (en vinden het moeilijk om in kansen te denken). Ik kom niet uit één wereld. Ik ken de wereld van universitaire diploma’s, internationale carrières en grenzeloos succes. En ik ken de wereld van diagnoses, opnames en diep persoonlijk verlies. Ik kijk niet met minachting naar beneden, en niet met jaloezie naar boven. Ik zie het totale plaatje.

Het is misschien raar om te zeggen, maar ik heb dit alles blijkbaar moeten meemaken omdat ik alleen maar succes kende. In zekere zin ben ik dus niet ‘gezonken’, ik ben ‘compleet gemaakt’. Succes maakte me blind voor de realiteit van het leven; ik dacht dat de wereld maakbaar was. De ontwrichting die volgde heeft me niet gebroken, maar wakker geschud. Het heeft me de empathie en de diepgang gegeven die je aan geen enkele Universiteit kunt leren. Maar ik geloof nog steeds in mogelijkheden.

Mijn optimisme komt echter niet voort uit naïviteit. Vroeger was ik wel positief omdat ik zaken vanzelfsprekend zag, maar vandaag de dag ben ik hoopvol omdat ik wéét hoe diep een mens kan vallen en hoe veerkrachtig je daarna kunt zijn. Mijn geloof in de wereld is niet gebaseerd op een droom, maar op de realiteit van mijn eigen herstel. Ik wil geen Ervaringsdeskundige zijn die vertelt hoe erg het allemaal is wat er in haar leven is gebeurd; ik wil een gids (instructeur) zijn die weet hoe je kunt surfen op de golven van het leven, in welke fase je ook zit (Riding the Wave, Wipe-Out, Liminal Phase, of Build Up). 

Graag illustreer ik dat succes en kwetsbaarheid elkaar niet uitsluiten. Ik praat graag over ambities (omdat ik weet hoe het voelt om te surfen op de golven van het leven), én ontloop pijnlijke onderwerpen als herstel na ontwrichting niet (omdat ik weet dat er na een wipe-out altijd weer een build-up komt). Daarom ook mijn missie: ‘Ik wil mensen vertrouwen geven in hun eigen vermogen om obstakels te overwinnen’. 

Ik pas in elk hokje een beetje, maar in geen enkel hokje helemaal 

Ik voel me enigszins ‘the odd man out’. Overal ben ik de buitenstaander en nergens land ik helemaal. Ik voel de frictie tussen de verschillende werelden, omdat ik nergens helemaal ‘match’. Niet in de wereld van de hoger opgeleiden, maar ook niet in de wereld van de langdurige zorg. Maar aan de andere kant kan ik daardoor perspectieven geven en vertalen, die anderen misschien niet zien, omdat zij alleen hun eigen wereld kennen. Niet alleen omdat ik van Young Professional GGZ- Cliënt werd en vervolgens Ervaringsdeskundige, ook omdat ik veel verhuisd ben en veel gereisd heb, kan ik snel schakelen. In de Voksbuurt was ik de Expat, bij mijn studievrienden de ‘GGZ-Cliënt’ en in de langdurige zorg de ‘Elite’. Ik pas in elk hokje een beetje, maar in geen enkel hokje helemaal.

We willen in de maatschappij graag geloven dat ‘verbinding’ overal mogelijk is, maar in werkelijkheid ervaar ik dat wel als wat lastiger. Als hoogopgeleide in de langdurige zorg spreek ik een andere taal. Ik merk dat ik herstel aanvlieg met de toolset van een academicus, versus degenen die misschien overleeft op instinct. Dat zorgt soms voor frictie. Het loslaten van contacten is daarom soms onvermijdelijk; het is de pijnlijke erkenning dat een gedeeld label (zoals ‘cliënt’) niet automatisch betekent dat je dezelfde taal spreekt.

Maar inmiddels is het zo dat omdat ik niet vastzit aan één specifieke subcultuur, ik meer ‘vrij’ ben om het zo maar te zeggen, ik ben onafhankelijk. Ik ben niet meer de kantoortijger, ik ben niet meer de backpacker, of de uitwisselingsstudent. Ik ben de vrijwilliger, de Ervaringsdeskundige en de Cliënt. Ik ben degene die al die werelden heeft bezocht, en daarom een unieke positie heb. Theorie is iets heel anders dan de praktijk. Vroeger had ik misschien wel gehoord van de Zorg, Uitkeringen en Bewindvoering, maar ik had geen idee hoe het écht was om ervan afhankelijk te zijn. 

De Bruggenbouwer

In de bredere beroepspraktijk van Ervaringsdeskundigheid en de Herstelbeweging worden er vaak verschillende rollen, functies of ‘vormen’ onderscheiden waarin een Ervaringsdeskundige actief kan zijn. Afhankelijk van de context waarin je werkt, neem je een andere rol aan. 

Je kunt bijvoorbeeld begeleider of maatje zijn, op individueel niveau en mensen in herstel ondersteunen tijdens hun herstelproces. Dit deed ik bijvoorbeeld op Enik Recovery College (Herstelacademie), als Gast Peer. Ik was een luisterend oor en deelde mijn eigen ervaringen. Dit zorgde niet alleen voor de bezoeker van de Herstelacademie, maar ook voor mijzelf, voor herkenning en destigmatisering. 

Bij diezelfde Herstelacademie ben ik (Co-)Facilitator geweest bij het begeleiden van werkgroepen. Deze werkgroepen gaan bijvoorbeeld over thema’s als herstel, persoonlijke ontwikkeling en leefstijl. Als Facilitator bewaak je dan een veilige sfeer voor iedereen die deelneemt. Middels thesurfoflife.com en thesurfoflife.blog probeer ik als Bruggenbouwer dan nog bij te dragen aan de Herstelbeweging op een hoger niveau. Door bijvoorbeeld een brug te slaan tussen werelden als de Zorg/Herstelbeweging en Corporate Structuren. En dan heb je nog rollen als Beleidsmedewerker of Docent/Trainer, bij de Gemeente, in het bedrijfsleven of op scholen. 

Maar voor nu kies ik er gezien mijn belastbaarheid en energielevel voor om te blijven schrijven middels mijn online platform(en), om zo mijn ervaringen te delen en een groter publiek te bereiken. Hoewel het aanschuiven bij een Podcast, of het ontwikkelen van meer werkgroepen mij zeker ook aanspreekt. 

Wat het Bedrijfsleven en de (Langdurige) Zorg van elkaar kunnen leren

Als Bruggenbouwer zou ik de zakelijke daadkracht naar de Zorg/Herstelbeweging, en de menselijke gelaagdheid naar het Bedrijfsleven willen brengen. 

Wat men in de Zorg kan leren van het Bedrijfsleven? Eigenaarschap en Mindset. In de zorgcultuur sluipt onbedoeld vaak een sfeer van passiviteit en slachtofferschap, heb ik gemerkt, ‘ze hebben het me aangedaan’ (en met ‘ze’ bedoelen ze dan meestal het systeem, de wereld, het leven). Wat ik juist in het Bedrijfsleven heb geleerd: succes is geen toeval, het is een attitude.

Er wordt ook gesproken over hoop in de Zorg en Herstelwereld, hoop is geen strategie. Geloven dat je leven beter kan, vraagt om actie en het grijpen van kansen, hoe klein ook. Succesvolle mensen hebben niet alleen ‘geluk’ gehad; ze hebben gewerkt, gekozen en verantwoordelijkheid genomen.

Wat ik Zorg professionals zou aanraden is dat ze cliënten begeleiden alsof het ‘projectmanagers van hun eigen herstel’ zijn. Daag ze uit op hun ‘attitude’. Leer ze constructief omgaan met tegenslag, deadlines (afspraken nakomen) en persoonlijk leiderschap. Door de jaren heen heb ik door middel van vrijwilligerswerk mijn skills en vaardigheden altijd ingezet om de regie te houden binnen mijn mogelijkheden. Dat is een Business Mentaliteit toegepast op Herstel.

Wat Business kan leren van de Zorg en Herstelwereld? Duurzaamheid & Grenzen aangeven. Aan de andere kant van de brug staat namelijk de Corporate wereld, waar mensen blind de ladder op kunnen rennen tot ze keihard crashen. Zij hebben de tools van de Zorg hard nodig. Zonder herstelvaardigheden is zakelijk succes een kaartenhuis, dat heb ik zelf wel gemerkt nadat de problemen in mijn privé leven invloed gingen hebben op mijn carrière. 

De les voor Business Leaders? De Zorg en Herstelwereld blinkt uit in reflectie, het herkennen van signalen en het bewaken van de menselijke grenzen. Business Professionals zouden kunnen leren dat grenzen aangeven geen zwakte is, maar een voorwaarde om op de lange termijn succesvol te blijven.

Wat ik dus zie, zijn twee werelden die elkaar perfect kunnen aanvullen, maar elkaars taal niet spreken. De Businesswereld mist de diepe zelfreflectie en herstelvaardigheden van de zorg, waardoor talent massaal uitvalt. De zorgwereld mist de focus op eigenaarschap, kansen zien en de ‘succes-attitude’ uit het bedrijfsleven, waardoor cliënten te lang in passiviteit blijven hangen. 

Beide werelden kennen een blinde vlek, de succesvolle professional die denkt onkwetsbaar te zijn, en de vicieuze cirkel van de cliënt die vastzit in een passieve bubbel. Ten minste, dat is zoals ik het zelf en om me heen heb ervaren, de afgelopen twintig jaar in het Bedrijfsleven en de langdurige zorg. 

Er is een groot verschil tussen een tegenslag en een serieuze wipe-out naar mijn mening. Succesvolle professionals denken vaak dat hard werken hun garantie is voor succes. Ze kennen stress, een relatiebreuk of een fysieke blessure, maar ze hebben geen idee wat er gebeurt als het fundament écht onder hun voeten vandaan zakt – in de Herstelwereld wordt dat ook wel een Levensontwrichtende situatie genoemd. 

Hard werken is een keuze, maar onkwetsbaarheid is een illusie. Veel professionals bouwen hun identiteit volledig op hun succes, totdat een levensontwrichtende situatie alles wegvaagt. Pas als je écht verliest, merk je of je over de tools beschikt om weer op te staan. Herstel is geen zorgtraject; het is de hoogste vorm van persoonlijk leiderschap.

Wat ik heb gezien in de wereld van de langdurige zorg is dat cliënten vaak blijven hangen in een passieve houding, de lat blijft laag, omdat ze soms ook niet beter weten, of het is gewenning. En ook al bedoelen Zorgprofessionals het goed, geen disrespect, maar zonder agenda of punt op de horizon blijft een afspraak gewoon maar een ‘praatje pot’. Zorgprofessionals zouden cliënten meer kunnen uitdagen om uit de passiviteit te stappen. Als we cliënten niet aanspreken op hun potentieel en hun eigen verantwoordelijkheid, houdt men de stilstand onbewust in stand.

Wat als we de labels “Succesvolle Professional” en “GGZ-cliënt” weg halen en puur kijken naar de menselijke behoefte die daaronder ligt: de universele zoektocht naar zingeving en een houdbaar leven? 

De één rent zichzelf voorbij op de Corporate Ladder, de ander zit vast in de passiviteit van het systeem, maar de fundamentele vraag is exact hetzelfde: Wie ben ik als de buitenkant wegvalt, en hoe geef ik betekenis aan mijn dagen binnen mijn eigen grenzen?

De parallel tussen de Young Professional en de GGZ-Cliënt

Zingeving zit in de kleinste dingen: je vaardigheden inzetten zoals ik bijvoorbeeld met mijn vrijwilligerswerk en The Surf of Life, er zijn voor een ander, of simpelweg je eigen gebruiksaanwijzing begrijpen. Meedoen in het leven is geen kwestie van een contract van 9 tot 5; het is een kwestie van eigenaarschap nemen over jouw dag.

Ik weet vanuit ervaring dat écht succes topsport is. Of dat nu je grenzen bewaken is in een instabiele fase of het draaien van een project, het vergt focus en discipline. Als cliënt zie ik  herstel ook niet als vakantie of ‘vroegpensioen’. Je moet opstaan, je aan afspraken houden en je mindset trainen. De Young Professional moet ondertussen leren dat topsporters niet 24/7 kunnen sprinten zonder te crashen; zij moeten juist de Herstelvaardigheden leren die in de (langdurige) zorg noodgedwongen worden getraind.

De Young Professional zou moeten leren vertragen om te ontdekken waarom ze die baan eigenlijk doen. De cliënt moet gestimuleerd worden om te ontdekken wat ze nog wel kunnen bijdragen, in plaats van te blijven hangen in wat niet meer lukt. Beiden hebben een gids nodig die hen helpt hun eigen unieke handleiding te schrijven. Wat beide werelden verbindt? 

Of je nu vastloopt in de een Corporate Structuur, of vastzit in de vicieuze cirkel van de (langdurige) zorg, de uitdaging is bijna hetzelfde. Het gaat beide om vertragen, communiceren, accepteren. Want aan het einde van de dag ben je niet je baan, en ben je niet je diagnose. Je bent de regisseur van je eigen zingeving.

De wederopstanding ~ Leren spreken vanuit geleefde ervaring in plaats van theorie

Eerder op mijn blog had ik het over ‘sociaal maatschappelijke declassering’. In die context werd ik de afgelopen jaren ook gedwongen mezelf te uiten. Ik was altijd de luisteraar. Ik leerde mensen beter kennen door naar hun verhalen te luisteren. Maar het werkt natuurlijk ook andersom, mensen leren mij beter kennen als ik mijn mond open en laat zien wie ik ben en waar mijn grenzen liggen. 

Zoals gezegd, ik leefde altijd in mijn VWO – Universiteit – Large Multinational – Bubble, maar nu ik ook in de werelden van de Volksbuurt en de Zorg heb geleefd, heb ik de wereld van een andere kant gezien. 35 Jaar bracht ik door met mijn neus in de boeken en achter computerschermen, die praten niet terug. In het Bedrijfsleven is sowieso over het algemeen weinig ruimte voor emotie. En in de buitenwereld, als iets ingewikkeld was – zoals een conflict – liep ik gewoon weg, deed ik afstand, not my business. Maar in mijn nieuwe wereld heeft weglopen niet altijd zin. Het leidt in veel situaties zelfs tot irritaties en nog meer conflict heb ik gemerkt. 

Een balans vinden tussen zwijgen en spreken is essentieel in iedere intermenselijke relatie, maar nog meer op straat dan onder de intellectuelen. Uit je je emoties te veel, kom je in de problemen, of wordt je niet serieus genomen. Houd je je mond altijd, doe je niet echt mee, of wordt je als ‘softie’ gezien. Bottom line: communication is key. Ook tijdens mijn opleiding tot Ervaringsdeskundige aan Howie the Harp was het nog vooral theorie leren en luisteren naar de verhalen van anderen. 

Er heeft een verschuiving in mijzelf plaatsgevonden van puur intellectueel of “book smart” zijn, naar het ontwikkelen van een meer “street wise” attitude door simpelweg aanwezig te zijn in de rauwe realiteit van het dagelijks leven. Het gaat niet alleen om het hebben van een rugzak aan ervaringen, maar om de kunst van het vertalen: weten wanneer je moet spreken, hoe je authentiek je grenzen aangeeft, en wanneer luisteren juist de krachtigste tool is.

Door in beide werelden intensief te hebben geleefd, heb ik een meer holistisch perspectief ontwikkeld. Ik kan beter schakelen. Mezelf uiten is ook een vorm van mijn grenzen aangeven. Het feit dat ik merk dat mensen niet boos worden als ik mijn ‘naked truth’ deel, maar het juist accepteren, is een enorme overwinning. Vaak was ik bang voor de reactie van de ander, waardoor ik ging pleasen of weglopen. Maar weglopen creëert juist afstand en onbegrip. Door eerlijk en authentiek te zijn, geef ik de ander ook de kans om mij beter te leren kennen. Dat is de basis van een gelijkwaardige relatie en dat is ook voor mij als Ervaringsdeskundige essentieel.

Resilience. Whether in business, (mental) healthcare, sports or life, it is the single most important ‘superpower’ for one to develop.

It is not a fixed trait that you either have or don’t have, nor is it a single skill you learn like riding a wave Instead, it is a mix of your natural personality and the habits you build.

By sharing my stories and ideas I aim to give people faith in one’s abilities to overcome. Sure, it is nice to hit your sales targets and generate growth year over year, but in business, as in life, you’re simply not gonna to win all the time, you’re gonna lose some. Question is: how do you respond?

Over the course of 13 years I have gained knowledge and experience through my own transformation process from Young Professional to Peer Worker, that can be applied to many aspects of life. I know what it takes to reinvent yourself and have become a specialist in the art of it.

What I have come to understand about resilience during my own transformation is:

🌀Slow down after a set back, in order to recover
🌀No such thing as failure, just a lesson learned
🌀Not every opportunity is for you, let it go
🌀That ‘magical’ feeling of success, never forget

– Overleven in de ‘liminale fase’: de lege tussenfase waarin de oude identiteit weg is, maar de nieuwe nog niet bestaat

Het leven als een set golven

Herstel (of het leven over het algemeen) is geen rechte lijn, maar een proces van vallen en opstaan. Van je plank vallen betekent niet dat je verdronken bent, en het betekent al helemaal niet dat je de zee opnieuw moet uitvinden. Het betekent simpelweg dat deze specifieke golf te krachtig was, of dat ik de balans even kwijt was. De zee ligt er nog, mijn board ligt er nog, en ik kan nog steeds zwemmen.

Soms heeft mijn hoofd na een ‘wipe-out’ (onderuit gaan) even de tijd nodig om de balans op te maken, en als de zee dan weer rustiger wordt, zie ik dat de fundering er nog gewoon staat. Ik begin absoluut niet vanaf nul.

Surfers weten dat golven in ‘sets’ komen. Na een aantal hoge, heftige golven wordt de zee vaak een tijdje heel vlak. Dat is de ‘liminale fase’. Je ligt op je buik op je board, de branding achter je, te kijken naar de horizon. Dit is geen verloren tijd; dit is de tijd waarin je op adem komt en je armspieren rust geeft voor de volgende set golven.

Geduld hebben is soms lastig, het wachten voelt net na een terugval soms als achteruitgang, terwijl het in werkelijkheid het opbouwen van spanning is voor de volgende golf.

Herstel is als een surfsessie. Soms sta je minutenlang stabiel en rijd je de perfecte golf, en soms lig je ineens onder water na een wipe-out. Maar het belangrijkste inzicht? Je begint nooit meer vanaf het strand. Je ligt al in het water, mét je board.

Voor mij gaat surfen op de golven van het leven veel verder dan herstel alleen. Surfen is een kunst, Levenskunst. Het is de vaardigheid om vorm te geven aan je eigen leven, zéker wanneer de omstandigheden tegenzitten. Het is het vermogen om betekenis, rust en richting te vinden, los van wat de buitenwereld van je vindt.

Mensen die zelf nooit op een surfboard hebben gestaan (of nooit diep zijn gegaan in het leven), kijken vaak alleen naar de statistieken: ‘Je was in Amerika, nu zit je thuis, dus je bent gezonken’. Ze snappen niet dat ik destijds misschien wel op een golf stond, maar dat ik uiteindelijk van binnen helemaal niet zo gelukkig was. En er waren een paar wipe outs voor nodig om me dat te doen realiseren.

Surfen zonder wipe-outs is onmogelijk. Juist door van die plank te vallen, leer ik hoe de stroming werkt, hoe ik mijn balans moet houden en hoe ik weer boven moet komen. Mijn zogenaamde ‘falen’ is in werkelijkheid mijn training. Ik lig in het water, ik voel de zee, en ik weet dat de volgende set golven er herkenbaar en prachtig aan gaat komen. Ik ben niet meer slachtoffer van de golven; ik ben de surfer geworden die de zee begrijpt.

Niet iedere golf is voor jou

Mijn belangrijkste les: je hoeft niet op elke golf te springen. Door na een wipe-out bewust te kiezen welke kansen ik pak, doseer ik mijn energie. Met de juiste tools, medicatie en een sterk vangnet bouw ik elke dag aan mijn skillset om steviger op mijn board te blijven staan.

Net als een surfer die naar de horizon tuurt, leer ik om kansen bewust voorbij te laten gaan. 

Iedere wipe-out is een leermoment. Vroeger raakte ik de controle kwijt, nu weet ik hoe ik een crisis kan signaleren en stoppen. Ik ben geen slachtoffer van de golven; ik ben de surfer die steeds beter leert surfen op de stroming van het leven.

Surfen op de golven van het leven is een kunst – Levenskunst 

Op de socials zie je alleen de video’s van surfers die de perfecte golf pakken. Wat je niet ziet, zijn de uren training, het zweet, de blessures en de talloze keren dat ze van hun bord zijn gevallen. Succes is een momentopname. De weg ernaartoe – de maanden, de jaren, de inzet en de pijn – dat is waar het echte werk zit.

Zolang ik leef, blijf ik surfen. En als je surft, is er altijd een kans dat je onderuit gaat. Maar herstel betekent dat mijn wipe-outs steeds minder heftig worden. Ik zie ze sneller aankomen en ik weet inmiddels hoe ik sneller weer ‘back on my board’ kom. Vallen is geen falen; het is oefenen hoe het de volgende keer beter kan. Als je die ‘big wave’ rijdt, is dat gevoel magisch. Maar aan elke golf komt een einde. Dat is geen verlies, dat is de golfbeweging van het leven.

Ik ben Ervaringsdeskundige in de Levenskunst. Ik deel mijn verhaal niet omdat ik de perfecte surfer ben, maar omdat ik heb geleerd hoe je na elke storm weer op je bord klimt, om weer voor die volgende golf van het leven te gaan.

Afscheid nemen van prestatiedrang en de dood van het ego

Innerlijke transformatie 

De Quest naar ‘de rest van mijn leven’ leidde tot een spirituele ontwakening en voor een enorme transformatie in mijn binnenwereld. Mijn hele beliefsystem, hoe ik de wereld zag, mijn toekomstbeeld, alles veranderde. En iedere keer als ik dacht dat ik ‘er bijna was’, gebeurde er weer wat waardoor het hele kaartenhuis ineenstortte. Hierdoor werd ik gedwongen mijn oude wereld en doelen los te laten en in plaats daarvan naar binnen te gaan kijken.  

Ik dacht steeds: ‘Als ik deze les begrijp, of dit niveau van rust bereik, dan ben ik er’. Maar transformatie is geen rechte lijn omhoog. Elke keer dat ik ‘opnieuw begon’ was er een diepere laag van een oude overtuiging naar boven, die losgelaten moest worden. Die grote schoonmaak maakte dan ruimte voor een nog steviger fundament. En terwijl mijn buitenwereld steeds instortte (zoals een periode van werkloosheid of afkeuring), werd mijn innerlijke kompas ook steeds volledig gereset, en kon ik simpelweg niet meer functioneren op de oude manier in de oude wereld. 

In onze maatschappij leren we dat onze waarde afhangt van wat we doen en wat we presteren. Als dat wegvalt, dwingt het leven je om te leren simpelweg te ‘zijn’. Je hele oude identiteit (die gekoppeld was aan die doelen) sterft als het ware. 

Wie Ben ik? 

Toen mijn carrière wegviel en een nieuwe relatie uitbleef kwam de existentiële crisis: wie was ik eigenlijk zonder die ‘titels’? Ik ging lange tijd door het leven op de automatische piloot, op de doelen die de maatschappij, m’n ouders of m’n relatie voor me hadden bedacht.

Echter, ik heb geleerd dat mezelf leren kennen belangrijk is omdat het mijn innerlijke kompas is. Nu ik weet waar ik voor sta, wat mijn waarden zijn, wat me energie geeft en leegzuigt hoef ik niet meer zo te twijfelen bij grote keuzes, of anderen steeds om hun mening te vragen. Ik weet of werk of relaties bij me passen, in plaats van of ze bij het plaatje passen. Ik leef nu ook meer mijn eigen leven. Ik heb periodes dat ik sociaal even wat minder actief ben, omdat ik van binnen stabieler ben. 

Maar mezelf echt leren kennen was niet makkelijk. In het begin had ik geen idee wie ik was. Er bleef eigenlijk weinig over toen mijn status, CV en rollen wegvielen. En het proces ging tergend langzaam. Tenminste, zo leek het. De zelfreflectie die de crisis eiste vereiste stilte en vertraging en dat was ik totaal niet gewend. Ik had altijd een overvolle agenda gehad. Ik was altijd bezig met werk, sport, socializen en reizen, ik hoefde nooit na te denken over wie ik was. 

Ik kwam er tijdens mijn existentiële crisis achter dat mijn hele levensstijl gebaseerd was op de verwachtingen van anderen. Die waarheid onder ogen zien betekende dat ik keuzes moest maken. En die keuzes hadden ook consequenties die onomkeerbaar waren. Dromen achterlaten, mensen achterlaten, steden, een heel leven soms. 

Mijn hele leven was afgesteld op presteren in de buitenwereld. Ik had simpelweg de ‘headspace’ niet om naar binnen te kijken. Ik had de illusie dat alles goed ging. Mijn leven ging up up up en het maatschappelijke plaatje klopte. Pas toen de grond onder mijn voeten uit werd geslagen door ontwrichting, werd ik gedwongen om stil te staan. 

Ik merkte ook tijdens mijn opleiding tot Ervaringsdeskundige en op de Herstelacademie dat juist de mensen die door diepe ellende zijn gegaan, vaak de diepste zelfkennis hebben. De crisis breekt de buitenkant af, waardoor de binnenkant noodgedwongen zichtbaar wordt. Een reis van de buitenkant naar de binnenkant kan dus erg leerzaam zijn. 

Toen mijn American Dream werkelijkheid was geworden, had ik echt twijfels aan de zin, het doel en de waarde van mijn leven. Ik was niet zomaar somber, maar de structuren waar ik tot dusver op vertrouwde (ouders, werk, relaties) leken opeens niet meer logisch. Ik dacht veel aan de eindigheid van dit alles. De vraag: ‘Is that all there is’, kwam steeds weer naar voren. 

Ik dacht: ‘Als ik dat eenmaal bereik, dan ben ik gelukkig’.  De realiteit bleek minder magisch dan de fantasie. Dit liet een enorme leegte achter. Ik had mijn doel bereikt, maar het ultieme geluk bleef uit. Als zelfs mijn grootste droom niet blijvend vervulde, wat dan wel? 

Is that all there is? 

We leren jonge professionals hoe ze doelen moeten najagen, maar we leren ze niet wat ze moeten doen als die doelen bereikt zijn. We hangen onze identiteit op aan externe factoren: onze carrière, onze relatie, of het gezinsleven. Maar wat als je die factoren stript? Wie ben je als je geen kinderen hebt om groot te brengen, geen relatie hebt om je af te leiden, en geen corporate titel hebt om je achter te verschuilen?

Toen mijn fundament scheurde en ik móést vertragen, was mijn eerste reflex: zo snel mogelijk weer die baan, die relatie en dat sociale netwerk opbouwen. De buitenkant moest weer kloppen.

Maar een herstart zonder herijking bleek weinig effectief. Ik viel keer op keer uit, totdat ik de harde les leerde: de buitenkant was het probleem niet, mijn interne kompas stond verkeerd afgesteld.

De ultieme Xennial-wijsheid voor de generatie van nu? ‘You can do anything, but you can’t do everything’. Stop met klimmen op ladders die tegen de verkeerde muur staan. Begin bij de fundering, ook al betekend dat dat je jezelf eerst moet verliezen, om weer te vinden. 

Dood aan het ego

Een ego is niet per se alleen maar ‘slecht’, het helpt je ook om grenzen te stellen en te overleven. Maar wanneer het de overhand neemt, zorgt het voor conflict. Als je ego ‘sterft’ of naar de achtergrond verdwijnt, verdwijnt ook de drang om te vechten, te winnen of jezelf te bewijzen. Er ontstaat ruimte voor pure empathie, rust en handelen naar het grotere belang. 

Ben je dan ‘verlicht’ als je je ego aan de kant zet?

Volledige ‘verlichting’ wordt in traditionele zin vaak gezien als een permanente staat waarin het ego nooit meer de leiding neemt. Dat is voor bijna elk mens een levenslange (en extreem moeilijke) weg.

Ik kies inmiddels voor verbinding in plaats van voor strijd. Ego gaat over afscheiding en winnen: ‘Ik tegen de rest, en ik moet de beste zijn.’ Dat zie je in discussies die veranderen in wedstrijden en de constante bewijsdrang tussen mensen. Verlichting is precies het tegenovergestelde: het is het loslaten van die bewijsdrang en inzien dat we allemaal met elkaar verbonden zijn. Als je in staat bent om je eigen ego even te parkeren, niet te hoeven winnen, en te zoeken naar ‘common ground’ of het grotere belang, dan handel je niet vanuit je ego, maar vanuit verlichting. Het is geen zwakte om mee te geven, het is juist de ultieme kracht.

Overstijg het level van je eigen incompetentie

Toen ik uit ‘de corporate wereld’ stapte was dat in eerste instantie wegens ziekte, in tweede instantie omdat ik geen voldoening meer uit mijn werk haalde, maar ik denk dat ik met mijn gevoel voor cijfers en strategie anders ook niet veel verder was gekomen. Iedereen stijgt tot het level van zijn eigen incompetentie right? Ik had m’n tax bereikt na tien jaar in het Internationale Bedrijfsleven. Maar toch, van een dorp op het platte land in Nederland naar het Hoofdkantoor van Nike in Amerika. Het was een heel avontuur geweest. 

De buitenwereld zag een carrière die strandde, iemand die ‘afhaakte’ en niet langer meedeed in de race om de glanzende status. Maar wat zij zagen als een val, was in werkelijkheid de landing op vaste grond voor mij. 

Carl Jung (Psycholoog) beschreef dat een mensenleven idealiter uit twee fasen bestaat. In de eerste helft bouw je je ego op: je maakt carrière, zoekt status en past je aan aan de maatschappij (de ‘kantoortijger’ in mijn geval). Maar in de tweede helft van het leven volgt het proces waarin je het ego loslaat en ontdekt wie je écht bent, los van je prestaties.

Mijn breuk met het bedrijfsleven was geen falen; het was de noodzakelijke overgang naar die tweede helft. Waar mijn bedrijfskundige carrière zijn plafond had bereikt, opende mijn binnenwereld zich. Ik ruilde de corporate ladder in voor de Herstelbeweging.

Als mensen nu zeggen dat ik ‘gezonken’ ben of vragen waarom ik nog niet volledig ‘hersteld’ ben in de oude zin van het woord, moet ik inwendig lachen. Zij meten de wereld nog met de lineaire liniaal van het kapitalisme. Ze zitten nog vast in de illusie dat je pas gelukkig bent als het ‘plaatje’ compleet is. 

Ik ben misschien ‘nog’ niet volledig verlicht, want ware verlichting is het besef dat je niets meer hoeft te bewijzen. Maar, mijn herstel is niet het terugkeren naar een systeem dat mij ziek maakte. Mijn herstel is de bevrijding van de geest. En dat is voor mij succes. 

~ Het leven is niet maakbaar, maar het leven is je gegeven 

The sky was the limit

Als Xennial (geboren tussen ruwweg 1977 en 1983) dacht ik de eerste dertig jaar van mijn leven dat het leven maakbaar was. Ik groeide op in de jaren ’80 en ’90, waarin de sky de limit was. De maatschappij spiegelde mij een lineair pad voor: middelbare school, studeren, leuke relatie, die droombaan: de ‘picture perfect’. En als het even kon, daarna nog een huis en een gezin natuurlijk. Rond mijn dertigse identificeerde ik me volledig met mijn baan en mijn relatie. Maar door hevige ontwrichting (ouders in de problemen, relatie uit na acht jaar, diagnose en einde carrière), viel mijn hele fundering weg. Wie was ik eigenlijk als ik niet ‘de vriendin van’ of de ‘Nike employee’ was? 

Collectieve crisis

Sindsdien heb ik een lange transitie van de ‘buitenwereld’ (status, rollen en prestaties) naar mijn ‘binnenwereld’ (identiteit, waarden en veerkracht) doorleefd. Mijn leven nam meer de vorm aan van een golfbeweging, wat ook een reflectie was van collectieve crises zoals de ’08 financiële crisis en de Corona crisis. Stilte, reflectie en herstel leerden mij flexibeler te zijn in mijn verwachtingen. ‘Het leven is je gegeven’, zei een coach ooit. Dit was een compleet nieuwe gedachte voor mij… Ik liet mijn Nike-identiteit varen en ontdekte onder andere de waarde van vrijwilligerswerk. 

Transitie als tijdsgeest

De tijdsgeest heeft ook mijn persoonlijke golfbeweging vormgegeven. De buitenwereld was niet meer stabiel en voorspelbaar, waardoor ik ook moest leren surfen op de nieuwe golven van onzekerheid. Ik was een tijdje financiëel onafhankelijk als de hoogopgeleide, single vrouw en dit bracht een enorme vrijheid met zich mee. Ik verhuisde veel en maakte verre reizen. Altijd zoekende naar mijn plek in de wereld, of op de vlucht? Het afgelopen decennium is een periode van autonomie en herstel geweest, maar mijn lifestyle stond ook haaks op de oude lineaire verwachtingen. Huisje, boompje beestje, had plaatsgemaakt voor zinvol werk vinden, sociaal actief zijn, maar toch onafhankelijk zijn en spiritueel bewustzijn, wat ook weer een enorme druk met zich mee bracht. 

Spirituele zoektocht

De afgelopen 15 jaar ontstond door die onzekerheid in de buitenwereld ook een enorme collectieve spirituele zoektocht naar de binnenwereld, ik was zeker niet de enige.  Mensen zochten naar zingeving buiten de gebaande paden: zoals mindfulness en yoga. 

Ik surfte mee op een collectieve golf waarin we als samenleving ontdekten dat materiële welvaart de innerlijke leegte niet vult. Innerlijke transformatie kent per definitie een cyclus van sterven en herrijzen (de golf). Je moest oude overtuigingen loslaten om ruimte te maken voor nieuwe spirituele of psychologische inzichten. En zo leerde ik tijdens mijn transitie dat het leven niet maakbaar is, maar dat het je gegeven is. Er kunnen namelijk vele dingen veranderen in je privé leven, professioneel of in de maatschappij die je van te voren totaal niet ziet aankomen of waar je geen invloed op hebt. 

~ Schijnbare zelfredzaamheid en de sociaal maatschappelijke cultuurshock 

Ongeveer een decennium duurt mijn reis van Young Professional naar GGZ cliënt nu. Inmiddels ben ik bekend met medicatie, therapie en de Herstelbeweging. Maar wat maakte mijn reis nu zo anders dan die van mensen die ‘opgroeiden in de zorg’ en waarom duurde het zo lang? 

‘Die redt zich wel’- De schijnbare zelfredzaamheid 

Toen ik werd gediagnostiseerd en vervolgens uitviel op werk dacht de buitenwereld (de hulpverlening) al snel: ‘Die redt zich wel’. In de jaren die volgden was ik vooral zelf (met hulp van familie) druk bezig met de bureaucratie van uitkeringen, bewindvoering, het regelen van zorg en mijn eigen herstel. Want het feit dat ik een diagnose had wilde niet zeggen dat vaardigheden als analytisch denken, plannen, intrinsieke drive en structuur aanbrengen ineens wegvielen. Ik kon redelijk makkelijk nog steeds mijn eigen herstel, zorgafspraken en vrijwilligerswerk managen. 

Het grote gevaar bleek echter dat hulpverleners mijn cognitieve vaardigheden overschatten en mijn emotionele en praktische draagkracht onderschatten. Ik kon mijn klachten wel analyseren en verwoorden, maar dat wilde niet zeggen dat het goed met me ging. Als hoogopgeleide had ik geleerd problemen op te lossen in mijn hoofd, maar ontwrichting kun je niet beredeneren of weg-analyseren. Dit zorgde voor een enorme interne strijd en herhaaldelijke terugvallen. Ik liet niet alleen een leven achter, maar ook een verwachtingspatroon (status, carrière en inkomen) waar ik jarenlang hard voor gestudeerd en gewerkt had. Als resultaat belandde ik in een ware existentiële crisis: wie ben ik eigenlijk als ik geen succesvolle professional ben? Die acceptatie dat mijn leven anders is verlopen dan ik had verwacht duurde jaren. 

De cultuurshock – Het dubbele isolement 

Binnen een aantal jaar ging ik van een goed salaris naar een uitkering, dit leidde tot de uitputtende nevenschade van maatschappelijke ‘declassering’ en niet te vergeten de cultuurshock die daar bij hoort. Opeens was ik de ‘vreemde eend in de bijt’, ik had vaardigheden die anderen door vroege institutionalisering of andere achtergronden nooit hebben kunnen ontwikkelen. Ik ging van een wereld van professionals naar de wereld van begeleid wonen en sociale minima. 

Aan de ene kant verloor ik de aansluiting met mijn oude netwerk (die doorgingen met carrières, relaties en huizen kopen), aan de andere kant werd ik ‘elite’ genoemd door mijn nieuwe omgeving, omdat mijn referentiekader, taalgebruik en normen en waarden wezenlijk anders waren. Ik ben nu overal de outsider. 

Het constant bijstellen van mijn toekomstperspectief qua wonen, werken en onafhankelijkheid, kostte een enorme hoeveelheid psycische energie. Het tastte mijn basisvertrouwen in de wereld en in de logica van ‘als je hard werkt, komt het goed’ fundamenteel aan. 

Niet de enige

Volgens cijfers van het Trimbos-instituut en het CBS zullen honderdduizenden hoogopgeleiden (HBO/WO) vroeg of laat in de zorg en/of GGZ terecht komen. Dus be aware, hoogopgeleid zijn kan een enorme valkuil zijn als het mis gaat. 

Hoe ik hier mee om ben gegaan lees je de komende weken in de rest van de reeks: Mentale Transformatie 

Binnenkort op thesurfoflife.blog: Van Young Professional naar Bruggenbouwer (De reis door mentale transformatie)

Wat gebeurt er als de prestatiedrang wegvalt en je plotseling stilgezet wordt? Van een ambitieuze Young Professional naar een cliënt in de GGZ—het is een stap die mijn wereld volledig op zijn kop zette, maar die ook de basis legde voor een diepe transformatie.

De komende tijd neem ik jullie in een reeks van 7 blog posts mee in mijn persoonlijke en professionele reis. Geen theoretische managementboeken, maar geleefde ervaringen over de harde realiteit van uitval, herstel en de weg naar een nieuwe rol in de maatschappij.

Dit zijn de verschuivingen die ik de komende weken ga delen:

1. Van Young Professional naar GGZ Cliënt – Schijnbare zelfredzaamheid en de sociaal maatschappelijke cultuurshock 
2. De mythe van maakbaarheid – Het leven is niet maakbaar, maar het leven is je gegeven
3. Van maatschappelijk succes naar innerlijke verlichting – Afscheid nemen van prestatiedrang en de dood van het ego
4. Rust vinden in het niet weten – Overleven in de ‘liminale fase’: de lege tussenfase waarin de oude identiteit weg is, maar de nieuwe nog niet bestaat
5. Van booksmart naar streetwise – De wederopstanding. Leren spreken vanuit geleefde ervaring in plaats van theorie
6. Van Gast Peer naar Bruggenbouwer – Wat het bedrijfsleven en de Zorg van elkaar kunnen leren.
7. Van herstel naar proactieve preventie – De ultieme integratie: hoe we uitval in de toekomst écht voor kunnen zijn

Of je nu zelf door een transitie fase in het leven gaat, werkzaam bent in de zorg, of als werkgever zoekt naar manieren om talent duurzaam te behouden: deze reeks is voor jou!

Ik werd onlangs geconfronteerd met het feit dat je van de buitenkant niet kunt zien dat er sprake is van herstel bij mij, maar dat ik in mijn binnenwereld wel degelijk Herstel ervaar. 

Eerder dit jaar had ik weer een manische episode, gevolgd door een depressie. Ik heb een relatie die verre van perfect is en ik woon begeleid. Niet wat de buitenwereld herstel zou noemen, het liefst bestaande uit huisje-boompje-beestje. 

Alleen ervaar ik persoonlijk een enorme groei vergeleken met mijn eerste episode in 2013 waardoor ik werd opgenomen, een depressie in 2018 die een existentiële crisis triggerde, en het verliezen van mijn eigen woning in 2023 waardoor ik weer bij mijn ouders kwam te wonen. Mijn herstel is absoluut niet lineair.

Want deze keer ben ik namelijk niet opgenomen, omdat ik in samenwerking met de GGZ en Zorg partijen de medicatie kon ophogen, waardoor ik weer stabiel werd. Tijdens de daaropvolgde depressie was het niet zo dat ik een heel voorgaand leven, vervlogen dromen en verloren contacten moest verwerken. En ik ben mijn huis niet kwijt geraakt omdat ik begeleid woon. Dus in dat opzicht heb ik enorme stappen gemaakt. 

Maar goed, op werk, waar ik eerder dit jaar een contract voor heb getekend, sta ik weer ziek gemeld, dus ik moet weer een nieuwe dagindeling bedenken. En zorgafspraken blijven natuurlijk gewoon doorlopen. Maar gek genoeg til ik aan deze crisis minder zwaar. Wellicht omdat ik weet wat ik moet doen, ik weet dat het kan gebeuren, wat ik kan verwachten en waar ik hulp kan krijgen. En mijn perspectief bijstellen qua belastbaarheid voor betaald werk valt me ook niet zo zwaar als in het verleden. Ik neem nu tijd voor rust, reflectie en kan ook sneller schakelen. 

Dus als men vraagt: ‘Hoe kun je in jouw geval nu spreken van Herstel?’, zou ik nu kunnen zeggen dat er bij mij sprake is van onzichtbare groei. Ik heb sneller rust in mijn hoofd, herken mijn grenzen en ben niet meer zo streng voor mezelf. De omstandigheid is misschien hetzelfde maar mijn veerkracht niet. Ik weet dat ik onder de oppervlakte aan het bouwen ben aan mijn waarden, grenzen en zelfkennis en dat is voor mij Herstel. 

Wat is Angst wanneer Terreur je zelf raakt? Wat is Liefde in het Doolhof van Wellust? Wat is Vrijheid wanneer Afgunst je passie opeist? En wat blijft er over van Vertrouwen, wanneer zelfs vrienden spiegels blijken te zijn? Wat, wat is er nodig, voor waardering, terwijl we ongelukkig en ontevreden zijn?

Snel geïrriteerd zonder echte reden en strevend dromend rondlopend niet realiserende dat de droom allang is begonnen 😮. Je eet, slaapt en bent veilig, met mogelijkheden om naar te streven. En toch, toch vraag ik me af, waar de waardering is gebleven voor de kleine dingen? Strevend naar grootheid tot waanzin toe. Terwijl stiekem alles eigenlijk al goed was.

De dagen worden weer langer maar de nachten blijven koud.

Om je heen dagelijks steeds duidelijker de afbraak waarneembaar van het eens zo sociale en warme samenleving, door de individualisering van de massa, en de massa voelt zich in de minderheid.

Wie zijn we als we niet meer dan een druppel water zijn, die in een meer valt. Om ons vervolgens ongemakkelijk te voelen, denkende dat de druppels water onafhankelijk vrij en uniek zijn en zelfs vergeten dat het eigenlijk deel uitmaakt van iets wat groter is en niet een heleboel losse druppels water, maar een groot lichaam een diep meer van water en desondanks dat we samen één zijn. Het perspectief is verschoven naar dat we alleen zijn. Is het ik tegen de wereld, of wij tegen de wereld? Of nog beter met de wereld? Want wat kunnen we zonder de wereld en zonder elkaar als we onlosmakelijk aan elkaar verbonden zijn? …