Van herstel naar proactieve preventie

 ~ De ultieme integratie: hoe we uitval in de toekomst écht voor kunnen zijn

Laat mijn ‘wipe-out’ jouw preventie zijn

Bouw jij al preventief aan je binnenwereld, of reageer je pas als de buitenwereld je dwingt?

Op mijn vijfendertigste stond ik op Schiphol: twee koffers in mijn hand en al mijn spullen in een zeecontainer ergens op de Atlantische Oceaan. Dakloos, werkloos, single en geen idee wat ik met ‘de rest van mijn leven’ moest gaan doen. In de jaren daarna probeerde ik ‘head first’ die buitenwereld van wonen-werken-wederhelft te herstellen. Ik nam banen aan die op papier klopten, maar niet goed voelden. Ik zocht houvast op de verkeerde plekken. Na een aantal flinke wipe-outs – en de uiteindelijke acceptatie van een chronische ziekte – vond ik de rust. 

Begrijp me niet verkeerd: ik wil niemand aanmoedigen om morgen alles overboord te gooien en vanaf ground zero te beginnen. Ik heb het (meerdere keren) meegemaakt, en ik kan het je niet aanraden. Het kost je jaren, je gezondheid, en soms bijna je leven. Fouten maken hoort erbij, maar niemand zit te wachten op een chronische ziekte en een jarenlang herstel.

Mijn doel is niet om je te inspireren tot een crisis, maar tot preventie. Laten we proactief te werk gaan, niet reactief. Je hoeft je leven niet af te breken om te ontdekken wie je bent. Je kunt nu al bouwen aan een stevige binnenwereld, zodat je bestand bent tegen wat er nog komen gaat in dit leven. 

Ga op een interne ‘Quest’, niet een externe: de hoogste, meest pure versie van jezelf vind je niet in de volgende promotie of een verre reis, maar door te luisteren naar je hoofd én je hart. Mijn eerste dertig jaar waren een succesverhaal, maar de veertien jaar daarna hebben me pas écht gevormd. Ik deel mijn verhaal om de brug te slaan tussen de oude en de nieuwe wereld – de lineaire wereld en de wereld die ik zie als een golfbeweging – zodat jij de handleiding hebt die ik destijds zelf had willen hebben.

Ren jij ergens van weg?

Onomkeerbare keuzes maken over carrière, relaties en levensinrichting – ik stond ooit ook op die ‘crossroads’ van mijn leven. Ik heb de afslag durven nemen en heb geleerd dat er geen perfecte keuze is, of een perfect levenspad. Ik koos niet voor huisje-boompje-beestje, maar jaagde mijn dromen na. En ja, ik ben een paar keer van mijn spreekwoordelijke surfplank gevallen. Maar, beste Millennials en Gen Z (en wellicht andere laatbloeiers), je bent niet mislukt als je van je spreekwoordelijke surfplank valt. Dus, laat de angst voor de consequenties van je keuzes los en vaar op de koers van jouw ‘destiny’. 

Het spiegelen aan de perfecte buitenkant van anderen kan leiden tot een burn-out, een gestrande relatie of een ingestorte carrière droom. Op dat moment voelt het als het absolute einde, omdat het plaatje niet meer klopt. Maar dan begint de ‘Quest’ naar wie je bent pas écht. 

Je kunt het roer radicaal omgooien, maar het hoeft niet. Alles opzeggen, op wereldreis gaan of je storten op extreme doelen storten is niet per sé de oplossing. Je hoeft niet naar de andere kant van de wereld te vluchten om jezelf te vinden. Ik ben de hele wereld over gereisd en ik kan je vertellen, je neemt jezelf altijd mee. Ik kwam na een tocht van jaren toch weer terug waar ik vandaan kwam. Stel jezelf de vraag ‘Am I running towards something, or away from something?’

Dus diploma’s, de perfecte baan, de druk om te reizen, te settelen én succesvol te zijn is real. Je staat voor keuzes die de rest van je leven bepalen, en de angst om het fout te doen is gigantisch en begrijpelijk. Maar ik heb die tropenjaren doorleefd, de hoogste toppen bereikt en ben ik een paar keer keihard onderuit gegaan. Ik ga je niet vertellen wat je moet doen, maar door mijn verhalen te delen, wil ik illustreren hoe dat je kunt leven met de consequenties van je keuzes door rust te vinden in het surfen van de golven die bij jou passen. 

Dichter bij jezelf komen 

Er zijn verschillende manieren waarop mensen proberen dichter bij zichzelf te komen. Soms leidt dat tot een wezenlijke verandering, en soms blijft het bij een uiterlijk succesverhaal. Men gaat massaal op sabbatical naar een ontwikkelingsland, gaat de fysieke uitdaging zoals de Alpe d’Huez fietsen aan, of schrijft zich in voor een mindfulness-retraite. En ja, dit zijn inderdaad manieren om geconfronteerd te worden met eenzaamheid, te reflecteren, je angsten onder ogen te zien en existentiële vraagstukken omhoog te halen. 

Deze ervaringen over ‘loslaten’, ‘uit de comfortzone stappen’, ‘discipline’ en ‘verbinding’ worden daarna vaak op social media gedeeld, met de bijbehorende mooie plaatjes, waarna men gewoon weer met mach 5 doorgaat met het dagelijks leven. In werkelijkheid wordt de sabbatical een ‘vinkje’ op het CV, de fysieke uitdaging een verlengstuk van de carrière drang en de retraite slechts een oplaadsessie. De opgedane wijsheid wordt totaal niet geïntegreerd in het dagelijks leven. 

De lessen uit herstel als voorbehoedsmiddel

De Herstelwereld heeft de antwoorden op de vragen waar de rest van de maatschappij nu massaal op vastloopt: hoe voorkom je uitval en zet je in richting, duurzame inzetbaarheid, maar ook een duurzaam leven? Ik wil de Herstelbeweging uit de GGZ tillen en het een waardevolle filosofie voor deze tijd maken. 

Waarom zouden we wachten op een crisis om te leren hoe we moeten leven? Laten we de lessen van de Herstelbeweging gebruiken als de ultieme gids voor een duurzaam, autonoom en betekenisvol leven.

We zijn gewend om de buitenkant van ons leven constant te optimaliseren, maar we verwaarlozen de binnenkant. De transitie van buiten naar binnen is noodzakelijk voor iedereen, omdat de rek er een keer uit gaat. Echte levenskunst zit niet in de sprint naar het volgende succes, maar in het bouwen van een leefstijl die de hoogste golven van het leven aankunnen. 

Er komt een moment dat de externe doelen hun glans verliezen. Dat is geen crisis, dat is een uitnodiging. De Herstelwereld heeft deze vragen noodgedwongen moeten beantwoorden omdat de bodem eruit sloeg, maar ze zijn universeel. Je hoeft niet eerst alles kwijt te raken om te mogen landen in wie je bent. De zoektocht naar de essentie, is wat een succesvol leven transformeert in een betekenisvol leven.

Mijn ervaring en de Herstelvisie is geen ‘subcultuur voor kwetsbare mensen’, maar zou de standaard moeten zijn voor een gebalanceerd en autonoom leven. De herstelvisie wordt vaak gekoppeld aan: ‘je hebt de nodige ellende meegemaakt en hiermee leren leven’, maar wat als we de lessen die men leert tijdens zijn herstel nu eens gebruiken als preventie voor nog meer mensen die vastlopen? Wat zouden we dan kunnen bereiken?  

Wat we bereiken met preventie? Als we professionals, oftewel mensen, al vroeg zouden leren dat tegenslag, mislukking en het lot onvermijdelijke onderdelen van het leven zijn. In plaats van te streven naar een breekbaar, perfect leven, bouwen ze aan levens-veerkracht. Ze leren dat wipe-outs okay zijn, zodat ze niet direct breken, als ze met ontwrichting te maken krijgen. 

Als de lessen van herstel – zoals eerlijkheid, openheid en acceptatie van je kwetsbaarheid – de norm worden, durven mensen veel eerder aan de rem te trekken. Ze leren hun grenzen te communiceren zonder schaamte, zodat ze erachter komen dat ze niet alleen zijn en een crisis voorkomen kan worden. Succes wordt dan ook niet meer gemeten aan de uiterlijke vinkjes, maar aan innerlijke rust en betekenis.

Preventie als kloofdichter tussen de buitenkant en de binnenwereld 

Die kloof tussen de buitenkant en de binnenwereld zou de focus moeten zijn bij de aanpak om uitval te voorkomen. Het feit dat zoveel mensen, ondanks een ‘perfect’ leven op papier, kampen met bijvoorbeeld burn-outs of de hulp van een psycholoog nodig hebben, bewijst dat de liniaal waarlangs we succes meten niet klopt. Status, geld en een indrukwekkend cv zijn simpelweg niet genoeg om mentaal gezond en gelukkig te blijven als de binnenwereld niet meegroeit. Met mijn verhaal wil ik dit onzichtbare probleem zichtbaar en bespreekbaar maken. 

• Dat je aan de buitenkant alles kunt hebben, maar vanbinnen doodop kunt zijn
• Dat het zoeken van hulp, of een wipe-out geen persoonlijk falen is, maar een logisch signaal dat de buitenwereld niet meer synchroon loopt met wie je vanbinnen bent
• Dat preventie cruciaal is om te voorkomen dat die kloof te groot wordt